คืออะไร
การเผยแพร่เนื้อหาที่เป็นเท็จหรือถูกดึงออกจากบริบท (ข้อความ ภาพ เสียง วิดีโอ) โดยเจตนา เพื่อมีอิทธิพลต่อทัศนคติหรือพฤติกรรม แยกให้ชัดจากข้อมูลผิดพลาด (ไม่มีเจตนาร้าย) และข้อมูลทำร้าย (ข้อมูลจริงแต่ใช้ผิดบริบทเพื่อให้เกิดโทษ).
ช่องทางที่พบบ่อย
- โซเชียลมีเดียและกลุ่มส่วนตัว
- แอปส่งข้อความ (ส่งต่อแบบลูกโซ่)
- เว็บไซต์มิเรอร์และสื่อเทียม
- บอต ฟาร์มคลิก และผู้มีอิทธิพลรายย่อย
ตัวอย่างที่พบบ่อย
- บริบทเทียม: ภาพ/วิดีโอเก่าถูกนำเสนอเป็นเหตุการณ์ล่าสุด; วิดีโอต่างประเทศถูกทำให้ดูเหมือนเหตุการณ์ท้องถิ่น.
- สวมรอย: เว็บไซต์หน่วยงานปลอม (URL ชวนสับสน) ข่าวประชาสัมพันธ์แบรนด์ปลอม บัญชีปลอมอ้างเป็น ‘นักข่าว/ผู้เชี่ยวชาญ’.
- การดัดแปลงสื่อ: ตัด/ลบส่วนสำคัญ เปลี่ยนเสียง ดีปเฟก/โคลนเสียง.
- สถิติชวนให้เข้าใจผิด: แกนกราฟถูกตัด ตัวอย่างมีอคติ นำเสนอเปอร์เซ็นต์สะสมราวกับเป็นค่าที่ตัดกัน.
รับมืออย่างไร?
- ตรวจสอบแหล่งที่มา (ผู้เขียน ‘เกี่ยวกับเรา’ วันที่เผยแพร่แรก)
- ตรวจเทียบอย่างน้อยสองแหล่งที่เชื่อถือได้
- ทดสอบสื่อ: ค้นหาภาพ/วิดีโอแบบย้อนกลับ ตรวจสอบเมทาดาทาถ้ามี
- รายงานไปยัง ICU6 หากเนื้อหาเข้าข่ายไม่ประสงค์ดี
