Đó là gì
Cố ý lan truyền nội dung sai hoặc bị đưa ra khỏi ngữ cảnh (văn bản, hình ảnh, âm thanh, video) nhằm tác động đến quan điểm hoặc hành vi. Phân biệt với thông tin sai (không chủ ý gây hại) và thông tin gây hại (thông tin đúng nhưng dùng sai ngữ cảnh để gây hại).
Kênh phổ biến
- Mạng xã hội và nhóm riêng tư
- Ứng dụng nhắn tin (chuyển tiếp chuỗi)
- Trang mirror và ‘giả’ truyền thông
- Bot, nông trại click, micro‑influencer
Ví dụ thường gặp
- Ngữ cảnh giả: ảnh/video cũ được mô tả như sự kiện mới; video nước ngoài được trình bày như ở địa phương.
- Mạo danh: trang web cơ quan giả (URL gây nhầm lẫn), thông cáo thương hiệu giả, tài khoản giả mạo ‘nhà báo/chuyên gia’.
- Thao túng truyền thông: cắt/xóa chi tiết then chốt, thay âm thanh, deepfake/nhái giọng.
- Thống kê gây hiểu lầm: trục bị cắt, mẫu lệch, phần trăm tích lũy được trình bày như loại trừ nhau.
Ứng phó thế nào?
- Kiểm tra nguồn (tác giả, ‘giới thiệu’, ngày gốc)
- Đối chiếu ít nhất hai nguồn đáng tin
- Kiểm tra media: tìm kiếm ngược ảnh/video, xem metadata nếu có
- Báo cho ICU6 nếu nội dung có dấu hiệu ác ý
