Là gì
Mồi nhử giả mạo một bên đáng tin (ngân hàng, cơ quan nhà nước, cửa hàng, đồng nghiệp) để dụ nhấp vào liên kết, nhập thông tin/ mã hoặc cài phần mềm. Biến thể: e-mail (phishing), SMS (smishing), cuộc gọi (vishing), nhắn tin và mạng xã hội.
Kênh & mục tiêu
- Trang đăng nhập bị sao chép để đánh cắp thông tin (đôi khi tìm cách vượt 2FA)
- Tệp đính kèm/bẫy dạng “hóa đơn/kiện hàng” dẫn tới malware hoặc macro
- Consent phishing (OAuth): xin quyền truy cập “hợp pháp” vào tài khoản của bạn
- QRishing/mã QR, liên kết rút gọn và chuyển hướng mở
Ví dụ phổ biến
- SMS giao hàng/nợ phí, phạt giả, yêu cầu nộp thuế
- E-mail “bảo mật tài khoản”: mật khẩu hết hạn, đăng nhập đáng ngờ, cần xác minh gấp
- Tin nhắn WhatsApp/Instagram kèm liên kết tới trang giả hoặc “cửa hàng ma”
- Chiến dịch nhắm mục tiêu (spear-phishing/BEC) giả mạo đồng nghiệp/nhà cung cấp
- Mệt mỏi MFA: dồn dập yêu cầu phê duyệt để bạn lỡ tay chấp nhận
- Mã QR trên poster/e-mail dẫn tới trang đánh cắp thông tin (QRishing)
Cách xử lý
- Không nhấp/không trả lời; xóa hoặc lưu làm bằng chứng. Kiểm tra thông tin qua kênh chính thức.
- Kiểm tra liên kết: hover/nhấn giữ, gỡ rút gọn, nhận diện chữ giống nhau (“rn”/“m”, “0”/“O”)
- Nếu đã nhấp hoặc nhập: đổi mật khẩu, bật 2FA, đóng phiên đăng nhập, thu hồi token/OAuth
- Gửi mẫu đã ẩn danh (e-mail kèm header đầy đủ) và báo cho ICU6
